Powrót do przeszłości

Muzeum Etnograficzne w Puńsku powstało w 1979 roku z inicjatywy Józefa Vainy – nauczyciela, społecznika i pasjonata kultury litewskiej. Vaina, urodzony w 1916 roku w rodzinie chłopskiej, po ukończeniu szkoły średniej w Wilnie studiował najpierw na Uniwersytecie Stefana Batorego, a następnie na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej. Po wojnie osiadł z rodziną w Puńsku, gdzie przez lata aktywnie współtworzył lokalne życie kulturalne: organizował spektakle teatralne, uczył tkania litewskich krajek, angażował się w inicjatywy społeczne i zarażał otoczenie poczuciem humoru. W 1968 roku rozpoczął systematyczne zbieranie pamiątek z przeszłości. Wędrując po okolicznych wsiach, gromadził przedmioty codziennego użytku, dokumentował na fotografiach stare, przeznaczone do rozbiórki zagrody chłopskie, a także nagrywał zanikające pieśni i opowiadania ludowe. Jego żmudna praca kolekcjonerska szybko przyniosła efekty. Początkowo zbiory – liczące ok. 800 eksponatów – mieściły się w jego domu, a następnie w czterech salach dawnego budynku szkolnego. Dziś Muzeum Etnograficzne Jóżefa Vainy, mieszczące się w Domu Kultury Litewskiej przy ul. 11 Marca, prezentuje ponad 1500 obiektów związanych z kulturą litewskiej społeczności regionu. Wśród eksponatów znajdują się tradycyjne tkaniny (nawleczki, fartuchy, narzuty, spódnice, koszule), robótki szydełkowe, firanki, obuwie, a także narzędzia rolnicze, szewskie i garbarskie. Kolekcję uzupełniają przybory myśliwskie, stare litewskie czasopisma i książki z początku XX wieku, a także metalowe krzyże i nagrobki ze Starego Cmentarza. Zbiory pochodzą głównie z terenów parafii Puńsk, Smolany i Sejny, co czyni muzeum jednym z najważniejszych ośrodków dokumentujących dziedzictwo kulturowe litewskiej mniejszości w Polsce. 

Kontakt:
Muzeum etnograficzne Józefa Vainy
Dom Kultury Litewskiej w Puńsku
ul. 11 Marca 17
16-515 Puńsk
Telefon: +48 87 5161032