Droga na północ – zafascynowany głosem
staroobrzędowców

Gdy dziś mówi się o suwalskim folklorze, trudno nie wspomnieć Mirosława
Nalaskowskiego – muzykologa, folklorysty, badacza i przez lata instruktora ds. folkloru w
Suwalskim Ośrodku Kultury.
Jego droga na Suwalszczyznę nie była oczywista. Jak przyznaje, przyjechał tu z
ciekawości muzycznej, szukając tradycji, która wyróżnia ten region na tle całego kraju.
Zainteresowałem się tradycją muzyczną staroobrzędowców. To środowisko było dość
zamknięte, ale się udało – wspomina, wracając pamięcią do lat studenckich.
Wtedy właśnie organizował interdyscyplinarne obozy naukowe, podczas których
muzykologowie, etnografowie i historycy sztuki dokumentowali unikatową kulturę tej
mniejszości. To doświadczenie na zawsze związało go z Suwalszczyzną.

Człowiek, który umiał słuchać

Od 1983 roku pracował jako folklorysta w Wojewódzkim Domu Kultury w Suwałkach,
późniejszym Regionalnym Ośrodku Kultury i Sztuki, a następnie SOK-u. Przez kolejne
dekady zajmował się tym, co – jak sam powtarza – było jego powołaniem: wyszukiwać,
wspierać i przygotowywać wykonawców do ogólnopolskich festiwali.
Moją rolą było przygotowanie tych, którzy zostali wytypowani. Tak, żeby nie powtarzać
zapożyczeń, tylko pokazywać własną tradycję – tłumaczy.
Jego praca wymagała wyjątkowej uważności. Jeździł do wsi, słuchał śpiewaków, sięgał do
archiwów, prostował melodie, kompletował teksty. Wspomina to jako jeden z
najważniejszych elementów swojej działalności:
To była wielka radość, że mogłem być pomocny. Że to, co umieli, mogło zostać pokazane
w sposób spójny i piękny.

Kazimierz – scena najwyższej próby

Mirosław Nalaskowski przygotowywał do występów dziesiątki solistów, kapel i zespołów.
Nic więc dziwnego, że ponad czterdzieści razy uczestniczył w Ogólnopolskim Festiwalu
Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą.
Dla Suwalszczyzny był to jeden z najważniejszych obszarów promocji:
W Kazimierzu nie ma sensu dublować tego, co ktoś inny zaśpiewa. Trzeba pokazać coś
swojego, unikalnego – podkreśla z mocą.

Efekty tych działań mówią same za siebie: jego wykonawcy zdobyli ponad 160 nagród – w
tym najwyższe laury, takie jak Baszty czy Taneczne Kręgi. W 2016 roku sam Nalaskowski
otrzymał Honorową Basztę Kazimierską, wyróżnienie dla najważniejszych animatorów
kultury ludowej w Polsce.

Badacz, konsultant, opiekun dziedzictwa

Dorobek Mirosława Nalaskowskiego wykracza znacznie poza pracę z wykonawcami.
Przez dziesięciolecia:
– organizował badania terenowe i obozy etnomuzykologiczne,
– współpracował z muzeami, uczelniami i instytutami,
– tworzył projekty ministerialne,
– uczestniczył w pracach nad wprowadzaniem Konwencji UNESCO o ochronie
niematerialnego dziedzictwa kulturowego,
– od lat pełni funkcję społecznego opiekuna Oddziału Suwalskiego Stowarzyszenia
Twórców Ludowych.
Współtworzył programy tak ważne, jak reaktywacja gry na cymbałach wileńskich, czy
przywrócenie do szkół muzycznych przedmiotu „Polski folklor muzyczny”. Gdy mówi o tej
pracy, zawsze wraca do najważniejszego:
Chodzi o to, żeby ludzie uwierzyli, że to, co robią lokalnie, jest ważne w skali
ogólnopolskiej.

Nagrody, które potwierdzają rangę jego pracy

Lista nagród i odznaczeń Mirosława Nalaskowskiego jest imponująca, od Nagrody im.
Jędrzeja Cierniaka, przez tytuł Animatora Roku, aż po jedno z najwyższych odznaczeń
polskiej kultury – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 1992 roku został
również najmłodszym w historii laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga w kategorii
„regionaliści i uczeni”.
Choć w rozmowie podchodzi do tego z charakterystycznym dystansem:
Specjalnie mnie to nie ruszało, bo wiedziałem, że po prostu tak trzeba.
Nie sposób nie zauważyć wpływu, jaki jego praca miała na Suwalszczyznę.

Jak ocalić tradycję? Recepta z doświadczenia

Zapytany o to, jak przyciągnąć młodych do folkloru, odpowiada rzeczowo:
Najłatwiej poprzez lokalne przeglądy… a potem wszystko zależy od opiekunów i od
wytrwałości młodego człowieka.
To właśnie w pracy u podstaw – w szkołach, domach kultury, na wsiach – Nalaskowski
widzi największą siłę dziedzictwa.

Wciąż aktywny, choć „bez głupich rzeczy”

Choć formalnie jest emerytem, pozostaje bardzo aktywny.
Dzisiaj nie trzeba różnych głupich rzeczy robić, tylko to, co się chce – mówi z uśmiechem.
Wciąż doradza, wspiera, współorganizuje działania i służy wiedzą. Dla wielu twórców jest
nie tylko specjalistą, ale także przyjacielem, który potrafi słuchać i dodać odwagi.

Człowiek, który chroni to, co najcenniejsze

Mirosław Nalaskowski jest jednym z najważniejszych filarów współczesnej kultury ludowej
Suwalszczyzny. To badacz, animator, ekspert, konsultant, ale przede wszystkim człowiek
ogromnej pokory i pasji, który wierzy, że tradycję warto pielęgnować nie dla nagród, lecz
dla ludzi.
Jego praca sprawiła, że głosy suwalskich śpiewaczek, melodie cymbałów wileńskich i
stare pieśni pogranicza nie zniknęły – lecz rozbrzmiewają do dziś.

Kontakt:
Mirosław Nalaskowski
Telefon: 875679313
e-mail: nalaskowskimirek@poczta.onet.pl