Korzenie śpiewu nad jeziorami

Przerośl – od wieków ważny punkt na mapie zachodniej Suwalszczyzny – wyrasta z wielokulturowej tradycji regionu, „gdzie słychać było, jak śpiewają na Hańczy, na Bućkach, na Blendzie…” . Właśnie w tej przestrzeni, między jeziorami i pagórkami, pośród zwyczajów przekazywanych z pokolenia na pokolenie, dojrzewał wspólny śpiew.

Po 2000 roku, tuż przed adwentem, ta potrzeba przybrała formę niezwykłej inicjatywy. Mieszkanki Przerośli zaczęły spotykać się w miejscowym GOK-u, by „posłuchać wspomnień, porozmawiać i wspólnie wypić herbatę” – a wraz z rozmowami powróciły dawne pieśni, stroje i obyczaje . Z tych spotkań narodził się zespół śpiewaczy „Znaroku” – bez przesłuchań, bez założeń artystycznych, za to z ogromnym pragnieniem ocalenia muzycznej pamięci swojej ziemi.

Siła głosów i indywidualności

Od początku „Znaroku” tworzyły osoby obdarzone talentem, poczuciem humoru i głęboką miłością do muzyki. Wśród nich ważną rolę odegrała Eugenia Zaśkiewicz, obdarzona mocnym sopranem i fenomenalną pamięcią do starych pieśni. „Jak Gienia zacznie, to jest dobrze” – mówią członkowie zespołu, podkreślając, że to właśnie ona nadaje ton wielu wykonaniom.

Kolejnymfilarem zespołu jest akordeonistka Elżbieta Nietubyć, liderka, która czuwa nad wokalną jednością grupy i przygotowaniem do występów. Wśród śpiewaczek wyróżnia się także Janina Chmielewska, laureatka prestiżowej nagrody Mistrz – Uczeń festiwalu w Kazimierzu Dolnym, znana z pięknego, naturalnego stylu śpiewu.

Za stronę organizacyjną i repertuarową przez lata odpowiadał Jarosław Rynkiewicz – gawędziarz, muzyk, opiekun zespołu i niestrudzony promotor tradycji Przerośli. „My w Znaroku śpiewamy pieśni wielkopostne, majowe, wszyscy razem. Bo to ludzi w jakiś sposób wiąże, daje nadzieję” – podkreślał w jednym z wywiadów.

Strażnicy lokalnej pamięci

Członkowie „Znaroku” mają pełną świadomość, że ich śpiew niesie dalej wiedzę przejętą od rodziców, dziadków i całych pokoleń mieszkańców Przerośli. Dlatego młodzież – poszukująca autentycznej kultury – coraz częściej zwraca się do nich z pytaniami o dawne zwyczaje i obrzędy. Zespół jest dziś nie tylko grupą artystyczną, lecz także żywym archiwum pamięci lokalnej, źródłem inspiracji i opowieści, które pomagają budować współczesną tożsamość regionu.

Scena, nagrania i festiwale

Od 2000 roku „Znaroku” aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym Suwalszczyzny – od jarmarków folkloru po regionalne przeglądy i dużej rangi festiwale. Szczególne miejsce w kalendarzu zajmują powiatowe spotkania zespołów ludowych „Chwalcie łąki umajone”, podczas których prezentowane są pieśni maryjne regionu. Ważnym punktem są również dożynki, gdzie publiczność szczególnie docenia żniwne pieśni zespołu.

Najbardziej prestiżowymi występami pozostają jednak te w Kazimierzu Dolnym, na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych. To tam „Znaroku” wielokrotnie zdobywał nagrody – zarówno jako zespół, jak i w formułach solistycznych czy mistrz – uczeń. Wśród sukcesów znajdują się m.in. II nagroda dla Eugenii Zaśkiewicz (2008), I nagroda dla Janiny Chmielewskiej i jej wnuczki Anny (2011), a także II nagroda zespołowa w roku 2015 .

Z inicjatywy Elżbiety Nietubyć zespół nagrał również płyty dokumentujące najcenniejsze pieśni swojej „małej ojczyzny”, wzmacniając misję ocalania lokalnego dziedzictwa.

Znaroku dziś

Współczesny skład zespołu to wielobarwna mozaika osobowości – śpiewaczek i śpiewaków, gawędziarzy, muzyków, pasjonatów tradycji. Łączy ich jedno: głębokie przywiązanie do kultury rodzinnych stron i pragnienie, aby ich śpiew nadal „wrastał w pagórki”, tak jak robił to od pokoleń mieszkańców Przerośli.

„Znaroku” pozostaje jednym z najważniejszych zespołów ludowych Suwalszczyzny – zespołem, który z codzienności, wspomnień i żywej gwary tworzy wyjątkową, pulsującą autentyzmem opowieść o regionie. 

Kontakt:
Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Turystyki w Przerośli
ul. Rynek 11, 
16-427 Przerośl
Telefon: +87 618 27 00,
faks +87 562 72 32
e-mail: angelikawroblewska@przerosl.eu
www.goksit.przerosl.eu