Stowarzyszenie z potrzeby działania
Pani Ewa Skowysz – Mucha, jedna z najważniejszych pisankarek regionu, od lat stoi na straży lipskiej
tradycji. W 2008 roku założyła Stowarzyszenie Miłośników Lipskiej Pisanki i Tradycji,
aby mieć możliwość samodzielnego działania.
Wcześniej, jako członkini Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych, nie mogła
pozyskiwać środków ani organizować przedsięwzięć na własną rękę. Nowa organizacja
dała twórczyniom z Lipska samodzielność, narzędzia i sprawczość, a to z kolei otworzyło
drogę do stworzenia miejsca wyjątkowego.
Dziś Stowarzyszenie działa nie tylko na rzecz pisankarek, ale także pełni funkcję organu
prowadzącego muzeum. Choć Pani Ewa z przyczyn zdrowotnych zrezygnowała z funkcji
prezesa, wciąż pozostaje w zarządzie.
Dziewczyny prosiły, żebym została. Żeby nimi pokierować, zanim nabiorą wprawy. Jestem
skarbnikiem.
Nową prezes jest Bożena Mucha, a w zarządzie działa również Małgorzata Rakus – obie
nauczycielki, które od Pani Ewy uczyły się sztuki pisanki.
One mają zdolność w prowadzeniu warsztatów. Mają podstawy, a po drugie chcą to robić
–podkreśla.
Jak narodziło się Muzeum Lipskiej Pisanki?
Zanim powstało muzeum, Lipsk zmagał się z pewnym paradoksem. Pisanki z Lipska
znane były w całej Polsce – w telewizji, radiu i prasie – jednak odwiedzający nie mieli
gdzie ich zobaczyć.
Mówili: w telewizji was widzimy, w radiu słyszymy, gazety piszą… przyjedziemy do Lipska i
pisanki nie uświadczysz. To z takiej potrzeby się zrodziło – wspomina Pani Ewa.
Pierwsza przestrzeń muzealna powstała przy wsparciu Fundacji Architektury Żywej, która
pozyskała 10 tysięcy złotych na wyposażenie. Jednak droga do zgromadzenia
eksponatów nie była łatwa. Pisankarki początkowo nie chciały oddawać swoich prac.
Zmienili to dopiero ludzie, którym ufały.
Jak się włączyłam, to nie miałam już z tym problemu. Każda dała w prezencie coś od
siebie i tak utworzyliśmy pierwszą izbę – opowiada Pani Ewa.
To był początek. Z czasem muzeum rozrosło się dzięki projektom pozyskiwanym przez
Stowarzyszenie. Dziś jest to przestrzeń pełna pisanek, historii, pamiątek i wzorów, które
dokumentują dziedzictwo lipskich twórczyń.
Muzeum, które ożywiło region
Z czasem to, w co nie wszyscy wierzyli, okazało się wielkim sukcesem.
Naśmiewano się ze mnie. A co tu się pani tak mądrzy? To zaściankowe. A ja mówię:
chodzi, żeby zaścianek miał co pokazać – wspomina twórczyni z uśmiechem.
Gdy zaczęły przyjeżdżać autokary, a w kronikach pojawiały się dziesiątki pozytywnych
wpisów, sceptycyzm zniknął. Dziś turyści z Polski i świata przyjeżdżają zobaczyć to, czego
nie ma gdzie indziej – unikatową tradycję wykonywania pisanek metodą batiku
szpilkowego.
Pani Ewa podkreśla, że tradycja lipskiej pisanki sięga XIX wieku i stanowi ważną wartość
kulturową. Dlatego wpisanie jej na Listę Produktów Tradycyjnych miało ogromne
znaczenie dla promocji regionu.
Co wyróżnia pisankę z Lipska?
Muzeum nie tylko prezentuje pisanki, ale także tłumaczy ich genezę i technikę wykonania.
Najważniejsza z nich to metoda batiku szpilkowego.
Narzędziem jest zwykła krawiecka szpileczka z metalowym łebkiem. Jedno namoczenie,
jedno pociągnięcie. W zależności jak twórczyni ułoży łezki, powstają słoneczka,
półsłoneczka, gwiazdki, dzierażki, palemki, pajączki.
Wzory inspirowane są przyrodą Biebrzańskiego Parku Narodowego – palmy, słońca, kłosy,
pajęczynki, motywy roślinne. To właśnie ta harmonijna, rytmiczna ornamentyka sprawia,
że pisanka lipska jest rozpoznawalna na pierwszy rzut oka.
Tak robiły nasze babcie, tak robiły nasze mamy i tak robimy my – podsumowuje Pani Ewa.
Miejsce, które niesie tradycję w przyszłość
Muzeum Lipskiej Pisanki i Tradycji oraz Stowarzyszenie tworzą przestrzeń, w której
tradycja nie jest eksponatem, lecz żywym rzemiosłem. To tu odbywają się warsztaty,
spotkania, szkolenia.
To stąd płynie przekaz o lokalnym dziedzictwie, który trafia do kolejnych pokoleń.
Największą wartością tego miejsca jest jednak wspólnota – pisankarki, które nie tylko
tworzą, ale też uczą, wspierają się i wspólnie dbają o to, by tradycja lipska trwała.
Kontakt:
Stowarzyszenie Miłośników Lipskiej Pisanki i Tradycji
ul. Rynek 2,
16-315 Lipsk
Telefon: 87 642 32 06
e-mail: muzeumewalipsk@poczta.onet.pl
www.kulturalipsk.pl
